Mega Story

Bài 5: Từ hai xã thí điểm đến lời giải có thể nhân rộng

• {Ngày xuất bản}

Sau 3 tháng triển khai xây dựng mô hình xã xã hội chủ nghĩa, cả hai xã Phúc Thịnh và Thư Lâm đã đạt được kết quả đáng ghi nhận.

Sau 3 tháng triển khai xây dựng mô hình xã xã hội chủ nghĩa, cả hai xã Phúc Thịnh và Thư Lâm đã đạt được kết quả đáng ghi nhận.

Tuy nhiên, đây là vấn đề rất mới, chưa có tiền lệ nên trong quá trình triển khai các địa phương cũng gặp không ít vướng mắc, đòi hỏi sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị từ thành phố đến địa phương với những bước đi thận trọng, khoa học và đồng bộ, nhằm tháo gỡ điểm nghẽn, khơi thông nguồn lực. Từ đó, tạo tiền đề để các địa phương tiến gần hơn tới đích và tiến tới nhân rộng ra các xã, phường khác trên địa bàn thành phố.

Khi bắt đầu triển khai xây dựng xã xã hội chủ nghĩa, Thư Lâm đã rà soát các nhóm nhiệm vụ với 54 chỉ tiêu theo đề án của thành phố và thấy rằng đã đạt, cơ bản đạt 35 tiêu chí, còn 19 tiêu chí sẽ xây dựng lộ trình để hoàn thành. Tuy nhiên, khi thực sự bắt tay vào triển khai, địa phương nhận thấy còn nhiều vấn đề bất cập.

Đến nay, qua rà soát lại thì chỉ có 14 tiêu chí đạt (chiếm 25,9%), 40 tiêu chí chưa đạt (chiếm 74,1%).

Xã có nền tảng khá tốt ở các nhóm hệ thống chính trị, an sinh xã hội, văn hóa, quốc phòng-an ninh; khoảng cách lớn tập trung ở nhóm hạ tầng, môi trường, khoa học công nghệ-chuyển đổi số và một số chỉ tiêu kinh tế. Đây là các nhóm phụ thuộc nhiều vào quy hoạch, dự án hạ tầng khung và nguồn lực vượt khả năng cân đối ngân sách của xã.

1

2

3

Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch Hội đồng Nhân dân xã Thư Lâm Nguyễn Thị Thanh Tâm cho biết mô hình xã xã hội chủ nghĩa là hoàn toàn mới, chưa có tiền lệ. Nhiều tiêu chí mới (như năng lực cạnh tranh cấp xã, giao thông thông minh, thôn tự quản thông minh, kỹ năng số, HDI, chỉ số hạnh phúc, mức độ hài lòng...) chưa có hướng dẫn thống nhất về nội hàm, cách tính và nguồn dữ liệu. Kết quả tự đánh giá của xã hiện mới mang tính sơ bộ, với 23/54 tiêu chí xã mong muốn được sở, ngành hướng dẫn sớm.

Thực tế, tại Thư Lâm, quá trình xây dựng mô hình xã xã hội chủ nghĩa cũng đặt ra nhiều thách thức. Trong đó, hạ tầng giao thông kết nối vùng còn hạn chế, nhu cầu nguồn lực đầu tư rất lớn, đồng thời yêu cầu nâng cao năng lực quản trị, xây dựng chính quyền số và phát huy hiệu quả các mô hình tự quản ở cơ sở. Trong khi đây là mô hình hoàn toàn mới, thí điểm đầu tiên, chưa có tiền lệ. Đặc biệt, các dự án nền tảng như giao thông khung, thoát nước và xử lý nước thải, trường học, công viên, nền tảng dữ liệu có quy mô vượt khả năng tự cân đối của ngân sách xã.

“

Thực tế, tại Thư Lâm, quá trình xây dựng mô hình xã xã hội chủ nghĩa cũng đặt ra nhiều thách thức. Trong đó, hạ tầng giao thông kết nối vùng còn hạn chế, nhu cầu nguồn lực đầu tư rất lớn, đồng thời yêu cầu nâng cao năng lực quản trị, xây dựng chính quyền số và phát huy hiệu quả các mô hình tự quản ở cơ sở. Trong khi đây là mô hình hoàn toàn mới, thí điểm đầu tiên, chưa có tiền lệ. Đặc biệt, các dự án nền tảng như giao thông khung, thoát nước và xử lý nước thải, trường học, công viên, nền tảng dữ liệu có quy mô vượt khả năng tự cân đối của ngân sách xã.

Quy hoạch phân khu Đông Thư Lâm khoảng 2.098ha và điều chỉnh các phân khu E2-3, XB-4 khoảng 2.200ha đang trong quá trình nghiên cứu, phương án một số tuyến giao thông khung chưa được xác định. Đây lại là cơ sở để xã tổ chức lại không gian phát triển và triển khai các dự án thuộc nhóm tiêu chí hạ tầng, kinh tế, môi trường.

Đội ngũ cán bộ, công chức của địa phương còn thiếu so với quy mô dân số, diện tích và khối lượng nhiệm vụ của đơn vị thí điểm, nhất là cán bộ có chuyên môn về quy hoạch, đô thị, chuyển đổi số, quản lý dự án, dữ liệu các ngành chưa liên thông đầy đủ; bản đồ địa chính một số khu vực đã cũ, gây khó khăn cho việc làm sạch dữ liệu đất đai.

Cũng như xã Thư Lâm, trong quá trình triển khai xây dựng xã xã hội chủ nghĩa, xã Phúc Thịnh gặp không ít khó khăn. Bởi việc triển khai mô hình thí điểm mới tạo ra không ít áp lực đối với chính quyền cơ sở, nhất là khi hệ thống tiêu chí được đặt ra ở mức cao hơn trước.

Theo Chủ tịch Ủy ban Nhân dân xã Phúc Thịnh Nguyễn Văn Bằng, trong triển khai thí điểm địa phương gặp một số khó khăn trong phát triển hạ tầng, quản lý môi trường, bảo đảm an sinh xã hội và nâng cao chất lượng các dịch vụ thiết yếu. Bên cạnh đó, việc nâng cao năng lực cạnh tranh, chất lượng nguồn nhân lực, hoàn thiện hệ thống hạ tầng và huy động nguồn lực cũng là những vấn đề cần tiếp tục quan tâm, giải quyết nhằm đáp ứng các tiêu chí của mô hình.

Thực hiện xây dựng xã xã hội chủ nghĩa một cách hiệu quả, thời gian tới, xã Thư Lâm sẽ hoàn thiện đề án cấp xã, xây dựng kế hoạch triển khai năm 2027; cập nhật chấm điểm lại 54 tiêu chí ngay khi có hướng dẫn của thành phố.

Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch Hội đồng Nhân dân xã Thư Lâm Nguyễn Thị Thanh Tâm cho biết xã sẽ hoàn thành Chiến dịch “100 ngày hành động vì Thư Lâm phát triển - Vì hạnh phúc của nhân dân” bằng kết quả cụ thể, kiểm chứng được; lựa chọn các mô hình tiêu biểu để duy trì thường xuyên, tránh tính trạng kết thúc chiến dịch là kết thúc phong trào. Đồng thời tập trung giải phóng mặt bằng Khu đô thị đa mục tiêu và các dự án trọng điểm khác. Xã cũng tiếp tục làm sạch, liên thông lữ liệu đất đai, dân cư, y tế, an sinh; nhận rộng mô hình thôn số, nhà văn hóa số…

Địa phương cũng đề xuất thành phố hướng dẫn tiêu chí, cơ chế phối hợp và chính sách thí điểm, quy hoạch, phát triển TOD (mô hình phát triển đô thị theo định hướng phát triển giao thông công cộng), phát triển khu công nghệ cao và nguồn lực cho địa phương.

Theo Phó Chủ tịch Ủy ban Nhân dân thành phố Hà Nội Nguyễn Xuân Lưu, thành phố chỉ đạo rất quyết liệt, sát sao và cùng đồng hành với các địa phương trong xây dựng xã xã hội chủ nghĩa. Trong thời gian tới thành phố sẽ xây dựng, tạo những cơ chế cho hai xã có động lực, nhân lực và nguồn lực phát triển, cũng như tạo không gian phát triển. Hiện tại, quy hoạch của hai xã được phê duyệt đồng bộ và các công trình của Thủ đô hướng tâm về hai xã rất nhiều. Hai khu vực Phúc Thịnh và Thư Lâm sẽ là điểm trung chuyển lớn, chuyển tiếp giữa đô thị nội đô và đô thị đến khu vực nông thôn không chỉ của Hà Nội mà các tỉnh khác.

Cũng theo Phó Chủ tịch Ủy ban Nhân dân thành phố Hà Nội, với 54 tiêu chí và 9 nhóm giải pháp xây dựng xã, phường xã hội chủ nghĩa, thành phố đã chỉ đạo tất cả các xã phường nghiên cứu để tùy theo điều kiện thực tế của mình, điều kiện về kinh tế, xã hội, văn hóa, giáo dục, y tế, phát triển kinh tế để lựa chọn những tiêu chí ngay từ năm 2026 để triển khai ngay. Thành phố cũng không đồng thời bắt buộc phải triển khai tất cả 54 tiêu chí, nhưng lựa chọn các tiêu chí và phổ cập vào từng thời gian. Còn 124 xã, phường khác thấy đủ điều kiện như Thư Lâm và Phúc Thịnh thì có thể triển khai đồng loạt tất cả 54 tiêu chí.

Lãnh đạo thành phố luôn luôn dõi theo, cùng đồng hành với địa phương để sẵn sàng điều chỉnh phù hợp với thực tiễn để cho hai xã có điều kiện phát triển. Đồng thời cũng dự kiến những nguồn lực cần thiết để khi Thư Lâm và Phúc Thịnh cần những nguồn lực lớn, nguồn lực có tác động mạnh, lan tỏa thì thành phố sẵn sàng đồng hành và đầu tư để cho hai xã phát triển, đồng thời thúc đẩy các xã, phường khác thực hiện mô hình này.

Tại Hội thảo khoa học với chủ đề “Xây dựng xã, phường xã hội chủ nghĩa trong kỷ nguyên phát triển mới - Những vấn đề lý luận và thực tiễn” do Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh tổ chức, Giáo sư, Tiến sỹ Nguyễn Xuân Thắng, Ủy viên Bộ Chính trị khóa XIII, Chủ tịch Hội đồng lý luận Trung ương đã khẳng định chúng ta đã xây dựng xã hội chủ nghĩa nhưng trong quá trình phát triển hiện nay nội hàm cần đầy đủ hơn, toàn diện hơn, phải có tiêu chí, cách làm, lộ trình, các bước triển khai và tất cả cần tạo ra khung chung. Không phải thí điểm nơi này làm, nơi kia không làm mà đó là bộ tiêu chí để các xã, phường trong hệ thống chính trị nỗ lực phấn đấu. Nơi nào có điều kiện trước thì hoàn thành trước, nơi nào chưa có điều kiện thì hoàn thành sau. Chúng ta cần có định dạng chung như vậy thì mục tiêu xây dựng xã, phường xã hội chủ nghĩa mới thành công. Tới đây chúng ta tiếp tục làm rõ mô hình xã hội chủ nghĩa Việt Nam, từ nền tảng, mục tiêu đến các trụ cột, mối quan hệ và những vấn đề mang tính quy luật. Xây dựng xã, phường xã hội chủ nghĩa chính là kiến tạo nền tảng, từng bước xây dựng một nước Việt Nam xã hội chủ nghĩa.

Giáo sư, Tiến sỹ Nguyễn Xuân Thắng cũng nhấn mạnh chúng ta xây dựng mô hình xã, phường xã hội chủ nghĩa không phải để quay trở lại mô hình bình quân, bao cấp hay quản lý hành chính theo kiểu cũ, mà hướng tới xây dựng những cộng đồng cơ sở văn minh, hiện đại; kết hợp hài hòa giữa quản trị hiện đại với các giá trị tốt đẹp của chủ nghĩa xã hội Việt Nam.

Tại Nghị quyết số 02-NQ/TW về xây dựng và phát triển Thủ đô Hà Nội trong kỷ nguyên mới đã xác định mục tiêu xây dựng, phát triển Thủ đô “Văn hiến-Văn minh-Hiện đại-Hạnh phúc,” lấy con người làm trung tâm, chủ thể, mục tiêu và động lực của phát triển.

Việc triển khai xây dựng mô hình xã, phường xã hội chủ nghĩa ở hai xã Thư Lâm và Phúc Thịnh không chỉ là yêu cầu có ý nghĩa chính trị, cụ thể hóa các giá trị, mục tiêu, đặc trưng của chủ nghĩa xã hội Việt Nam trong điều kiện phát triển mới của Thủ đô, mà còn hoàn thiện mô hình quản trị cấp cơ sở, và phù hợp với yêu cầu xây dựng Thủ đô trong kỷ nguyên mới./.

Xã, phường xã hội chủ nghĩa tại Hà Nội: Lấy hạnh phúc làm thước đo quản trị

Bài 1: Người dân là trung tâm và mục tiêu của phát triển

Bài 2: Một bộ máy gần dân

Bài 3: Nền tảng cho sự phát triển bền vững

Bài 4: Kết nối truyền thống với hiện đại