Mega Story

Bài 1: Thần tốc triển khai, dốc sức dựng nền móng vững chắc cho giáo dục vùng biên

• 30/09/2026 18:39

Những ngày cuối tháng 8, không khí trên công trình Trường Phổ thông nội trú Tiểu học và Trung học cơ sở Đức Long, tỉnh Cao Bằng, hết sức khẩn trương. Hơn 500 nhân lực dốc sức làm việc. Chỉ huy trưởng Ngô Trọng Phẩm (Công ty Trách nhiệm hữu hạn Tân Khánh Hòa KH) căng thẳng quan sát từng hạng mục.

Những ngày cuối tháng 8, không khí trên công trình Trường Phổ thông nội trú Tiểu học và Trung học cơ sở Đức Long, tỉnh Cao Bằng, hết sức khẩn trương. Hơn 500 nhân lực dốc sức làm việc. Chỉ huy trưởng Ngô Trọng Phẩm (Công ty Trách nhiệm hữu hạn Tân Khánh Hòa KH) căng thẳng quan sát từng hạng mục.

“Chúng tôi đã chia ba ca, bốn kíp, làm cả ngày đêm, đang gắng hết sức để chạy tiến độ, đưa dự án về đích nhanh nhất có thể. Các cấp lãnh đạo thường xuyên xuống tận công trình đôn đốc, kiểm tra. Công việc vô cùng áp lực!” ông Ngô Trọng Phẩm nói.

Trường Phổ thông nội trú Tiểu học và Trung học cơ sở Đức Long là một trong số 248 trường phổ thông nội trú liên cấp biên giới thuộc 22 tỉnh, thành đã và đang được xây dựng “thần tốc” trong hơn một năm qua, theo kết luận tại Thông báo số 81-TB/TW ngày 18/7/2025 của Bộ Chính trị về thống nhất chủ trương xây dựng 248 trường nội trú vùng biên.

Hiện thực hóa tầm nhìn chiến lược của Đảng tại Thông báo số 81-TB/TW, trong hơn một năm qua, các trường nội trú vùng biên đã được Chính phủ, các địa phương và các bộ ngành triển khai với phương châm “khẩn trương”, “quyết liệt”, “chắc chắn”, “hiệu quả”, trong đó có 108 trường triển khai giai đoạn 1 và 121 trường giai đoạn 2.

Chính phủ mở cơ chế, nhà thầu chạy tiến độ, địa phương gấp rút tuyển sinh, bố trí đội ngũ, ngành giáo dục hoàn thiện thể chế với mục tiêu hoàn thành 108 trường giai đoạn 1 trước ngày 30/8/2026, kịp thời đưa các trường nội trú vùng biên vận hành từ năm học 2026-2027.

“Một chiến dịch xây dựng trường học thần tốc chưa từng có tiền lệ,” ông Phạm Văn Sinh, Phó Vụ trưởng Vụ Kế hoạch -Tài chính, Bộ Giáo dục và Đào tạo nói.

Nghị quyết 298/NQ-CP của Chính phủ ngày 26/9/2025 về kế hoạch xây dựng 248 trường nội trú biên giới khẳng định đây “một quyết sách lớn, có ý nghĩa chính trị - xã hội và nhân văn sâu sắc”, “là một nhiệm vụ chính trị trọng tâm, cấp bách trong phát triển kinh tế - xã hội và thực hiện chính sách đại đoàn kết dân tộc.”

Với ý nghĩa và tầm quan trọng đó, tiêu chí xây dựng trường được Chính phủ yêu cầu cao về chất lượng. Cụ thể, diện tích đất xây dựng mỗi trường khoảng từ 5 đến 10 ha, quy mô khoảng 1.000 học sinh/trường, bảo đảm kết nối đầy đủ hạ tầng kỹ thuật điện, nước sạch, nước thải, giao thông, viễn thông…

Cơ sở vật chất được đầu tư xây dựng đồng bộ, hiện đại, đầy đủ công năng với các phân khu chức năng chính: khu học tập và hỗ trợ học tập; khu hành chính quản trị và phụ trợ (điều hành); khu nội trú, công vụ; khu rèn luyện thể chất (sân chơi, thể dục thể thao), khu hoạt động văn hóa, nghệ thuật (nhà văn hóa, nhà đa năng,...); khu phục vụ sinh hoạt (nhà ăn, nhà bếp, kho bếp...) và hoạt động trải nghiệm, tăng gia sản xuất… và phải bảo đảm tuyệt đối an toàn.

Chính phủ giao nhiệm vụ cụ thể cho từng bộ, ngành, Bộ Giáo dục và Đào tạo chịu trách nhiệm chủ trì, xây dựng cơ chế, Bộ Nội vụ lo đội ngũ nhà giáo, Bộ Tài chính bảo đảm ngân sách, uỷ ban nhân dân các địa phương lo quỹ đất, thi công... đồng thời quán triệt phương châm “khẩn trương”, “quyết liệt”, “chắc chắn”, “hiệu quả”.

Chính phủ cũng mở cơ chế và chính sách đặc thù nhằm đẩy nhanh tiến độ như cho phép áp dụng hình thức chỉ định thầu, lựa chọn nhà thầu trong trường hợp đặc biệt; áp dụng cơ chế đầu tư theo trình tự, thủ tục dự án đầu tư công khẩn cấp…

Chỉ sau 5 tháng từ khi Bộ Chính trị ban hành Thông báo số 81 và 3 tháng sau khi Chính phủ ban hành Nghị quyết về kế hoạch xây dựng, ngày 9/1/2025, 108 trường phổ thông nội trú liên cấp các xã biên giới giai đoạn 1 thuộc 19 tỉnh, thành đã được đồng loạt khởi công với mục tiêu hoàn thành trước ngày 30/8/2026, kịp thời đưa vào phục vụ năm học mới 2026-2027.

Theo ông Phạm Văn Sinh, đây là sự nỗ lực rất lớn của các địa phương khi thực hiện khối lượng công việc rất lớn trong thời gian rất ngắn, từ việc chọn địa điểm xây dựng trường, duyệt thiết kế công trình, lựa chọn nhà thầu, bố trí nhân lực… nhất là khi mỗi địa phương đều có nhiều công trình triển khai cùng lúc.

Việc xây dựng các trường nội trú vùng biên được ủy ban nhân dân các địa phương xác định là nhiệm vụ chính trị trọng tâm, được Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đặc biệt quan tâm, Chính phủ chỉ đạo sát sao, Bộ Giáo dục và Đào tạo thường xuyên đôn đốc và các địa phương báo cáo tiến độ mỗi tuần.

Trong 4 tháng, từ tháng 5 đến tháng 8, Thủ tướng Chính phủ đã liên tục có 2 công điện, 1 chỉ thị đôn đốc chỉ đạo thi công, phát động chiến dịch “100 ngày thần tốc”.

“Từ chiến dịch này, các địa phương đã tăng tốc rất nhanh tỷ lệ khối lượng hoàn thành,” ông Phạm Văn Sinh, Phó Vụ trưởng Vụ Kế hoạch – Tài chính, Bộ Giáo dục và Đào tạo nói.

Với yêu cầu về đích trước 30/8 và sự chỉ đạo của lãnh đạo các cấp, trên khắp các công trình xây dựng trường biên giới vùng biên, việc thi công được triển khai gấp rút không kể ngày đêm.

Hoàng hôn đã dần buông nhưng trên công trình Trường Phổ thông nội trú Tiểu học và Trung học cơ sở Đức Long, tỉnh Cao Bằng, không khí làm việc vẫn rất khẩn trương. Những ánh đèn bắt đầu được bật sáng khi bóng tối loang dần. Cả công trình vẫn giữ nhịp làm việc như ban ngày. “Chỉ cần trời không mưa, tiến độ sẽ vẫn diễn ra bất kể ngày đêm, dốc hết sức để đẩy nhanh tiến độ,” chỉ huy trưởng Ngô Trọng Phẩm cho hay. Để đốc thúc tiến độ, công trình này cũng vừa thay chỉ huy trưởng và ông Ngô Trọng Phẩm – với 25 năm kinh nghiệm, được tín nhiệm giao nhiệm vụ từ hai tháng trước.

Trường Phổ thông nội trú Tiểu học và Trung học cơ sở Đức Long, tỉnh Cao Bằng nằm giữa bốn bề núi non trùng điệp, cách thành phố Cao Bằng gần 50 cây số đường rừng. Ông Phẩm cho hay việc thi công gặp nhiều khó khăn. Trường có địa hình trũng, đơn vị thi công phải lấp bùn đất tôn nền trước khi xây dựng. Nằm ở vùng sâu, vùng xa, đi lại khó khăn nên việc vận chuyển nguyên vật liệu hạn chế, đặc biệt trong bối cảnh cả tỉnh Cao Bằng đang đồng loạt thi công nhiều dự án, từ đường cao tốc đến 11 trường liên cấp giai đoạn 1, chưa kể các trường giai đoạn 2, nguồn cung vật liệu khó khăn, nhân lực khan hiếm. Bên cạnh đó là thách thức về thời tiết khi từ tháng 5, Cao Bằng bắt đầu vào mùa mưa, ảnh hưởng rất lớn đến tiến độ thi công.

“Nhằm đẩy nhanh tiến độ, nhà thầu đã chấp nhận tăng chi phí, dùng nhiều giải pháp tiên tiến, như sử dụng phụ gia để giảm tuổi bê tông nhưng vẫn đảm bảo chất lượng công trình, dốc hết sức có thể,” ông Phẩm chia sẻ.

Để hỗ trợ nhà thầu, địa phương đã cử trên 170 chiến sỹ và huy động người dân trong xã, bất cứ ai có tay nghề xây dựng đều được kêu gọi tham gia. Với hơn 500 nhân công làm việc ngày đêm, Trường Phổ thông nội trú Tiểu học và Trung học cơ sở Đức Long là công trình có số lượng nhân công lớn nhất trong số 11 công trình trường biên giới ở Cao Bằng.

Không chỉ tại Đức Long, khẩn trương, dốc sức ngày đêm cũng là không khí chung của các công trình trường học biên giới trên cả nước, đặc biệt là các trường giai đoạn 1, khi yêu cầu tiến độ đặt ra là phải hoàn thành trước ngày 30/8, khi xây trường biên giới là quyết tâm cao độ của cả hệ thống chính trị, từ Trung ương đến địa phương.

Cập nhật báo cáo từ các địa phương về Bộ Giáo dục và Đào tạo cho thấy đến hết ngày 27/8, trong số 108 trường giai đoạn 1 có 7 trường đã hoàn thành 100% khối lượng; 46 trường có tỷ lệ hoàn thành từ 91% trở lên; 55 trường có tỷ lệ hoàn thành từ 71% đến dưới 91% và 7 trường có tiến độ dưới 71%.

Tuy nhiên chỉ sau 4 ngày, đến hết ngày 1/9, số trường hoàn thành 100% đã tăng lên 15 trường; 52 trường đạt từ 91% khối lượng trở lên; 50 trường đạt từ 71% đến dưới 91%; 6 trường đạt dưới 71%.

Về điều kiện khai giảng và tổ chức dạy học, 10 trường đã bàn giao trước ngày 25/8; 18 trường bàn giao trước ngày 30/8. Các trường còn lại tuy chưa hoàn thành toàn bộ các hạng mục nhưng đủ điều kiện tổ chức khai giảng và dạy học. Điện Biên và An Giang đã hoàn thành, bàn giao toàn bộ các trường khởi công năm 2025.

Theo Bộ Giáo dục và Đào tạo, tiến độ một số công trình bị ảnh hưởng bởi mưa lũ kéo dài do bão số 3, số 4, điều kiện địa hình, địa chất phức tạp và khó khăn trong vận chuyển, lắp đặt thiết bị.

“Dù lễ khởi công đồng loạt là tháng 11/2025 nhưng trên thực tế phải đầu năm 2026 các công trình mới thực sự được triển khai. Vì thế, kết quả này là nỗ lực rất lớn của các địa phương khi chỉ có khoảng 6 - 8 tháng thi công và đối diện với nhiều khó khăn, từ giá nguyên vật liệu tăng, nhân công khan hiếm, thời tiết phức tạp, địa hình hiểm trở và thực hiện nhiều dự án cùng lúc,” ông Phạm Văn Sinh nói.

Trong khi các nhà thầu dốc toàn lực thi công, các địa phương và nhà trường cũng căng sức để gấp rút chuẩn bị cho năm học mới, từ chỉnh trang khuôn viên đến kiện toàn bộ máy.

Dưới ánh nắng mặt trời gần trưa đã khá gay gắt, cô và trò Trường Phổ thông dân tộc nội trú Tiểu học và Trung học cơ sở Trà Lĩnh, tỉnh Cao Bằng vẫn cố trồng nốt những hàng cỏ lan chi trang trí cho khuôn viên phía sau trường. Khuôn mặt đỏ bừng và lấm tấm mồ hôi, nhưng em Hoàng Kim Dung, học sinh lớp 9, bảo vẫn thấy rất vui và háo hức vì sắp được học ở ngôi trường mới.

Trường Phổ thông dân tộc nội trú Tiểu học và Trung học cơ sở Trà Lĩnh là trường có tiến độ nhanh nhất trong số các trường nội trú vùng biên của tỉnh Cao Bằng. Trường được xây dựng trên một quả đồi lớn. Phía trước là trường học, phía sau, giật cấp trên phần cao hơn của ngọn đồi là khu nhà nội trú của học sinh.

Cô Nông Thị Thủy, Hiệu trưởng nhà trường cho hay trường đang gấp rút hoàn thiện khuôn viên, kiện toàn đội ngũ. Hơn 500 cây xanh đã được trồng, nhiều cây đã bật chồi xanh mướt.

Trường Phổ thông dân tộc nội trú Tiểu học và Trung học cơ sở Trà Lĩnh được hợp nhất từ 4 trường: Trường Trung học cơ sở Hùng Quốc, Trường Trung học cơ sở Quốc Toản, Trường Tiểu học Quốc Toản và Trường Tiểu học và Trung học cơ sở Cao Sơn. Sau khi hợp nhất, trường dôi dư giáo viên tiểu học nhưng vẫn thiếu giáo viên tiếng Anh bậc trung học cơ sở.

“Với giáo viên tiểu học dôi dư, chúng tôi sẽ bố trí kiêm nhiệm công tác chăm sóc học sinh để tối ưu hóa đội ngũ. Một số giáo viên lo lắng vì chưa từng làm công tác này nhưng nhà trường đã kịp thời nắm bắt tư tưởng, động viên, khích lệ, đồng hành. Với giáo viên tiếng Anh, trường đề nghị tăng cường từ Trường Tiểu học Hùng Quốc trên địa bàn xã,” cô Thủy cho hay.

Cũng theo cô Thủy, trường đã kiện toàn đội ngũ nhân viên phục vụ, gồm lực lượng bảo vệ, nhân viên y tế và 24 nhân viên nhà bếp. Các hạng mục cơ sở vật chất như bàn ghế, đồ dùng nhà ăn đã được đưa vào sớm để các cô giáo và các tổ phục vụ nấu ăn vận hành thử, chuyển giao công nghệ, nhằm đảm bảo vận hành trơn tru khi năm học mới chính thức bắt đầu. Các trang thiết bị cho học sinh nội trú như chăn, chiếu, màn, gối, quần áo, vở… đã sẵn sàng cho năm học mới.

Tại Trường Phổ thông nội trú liên cấp Tiểu học và Trung học cơ sở xã A Lưới 4, thành phố Huế, công tác chuẩn bị cho năm học mới được nhà trường khẩn trương triển khai. Thầy Hiệu trưởng Võ Sỹ Đoàn cho biết, nhà trường đã huy động cán bộ, giáo viên, nhân viên cùng các lực lượng trên địa bàn tổng vệ sinh, chỉnh trang khuôn viên, sắp xếp bàn ghế và chuẩn bị các điều kiện cần thiết, sẵn sàng đưa hoạt động dạy và học vào ổn định.

Những ngày trước lễ khai giảng 5/9, nhà trường đã đón học sinh để các em có thời gian làm quen với lớp học, sắp xếp nơi ăn ở và chuẩn bị cho hành trình học tập mới.

Tại Trường Phổ thông dân tộc nội trú Tiểu học và Trung học cơ sở Sam Mứn, tỉnh Điện Biên, trong suốt hơn một tháng qua, ngày nào thầy Hiệu trưởng Nguyễn Trọng Sơn cũng có mặt ở trường từ sớm và rời trường khi tối muộn.

Các thầy cô giáo đã trồng cỏ lạc phủ kín gần 10.000m2 ở các thảm cỏ trong khuôn viên trường, quét dọn các phòng học, trồng 400 cây xanh và sẽ tiếp tục trồng thêm 1.000 cây.

“Mỗi học sinh ở trường sẽ được giao một cây để chăm sóc, có bảng tên riêng. Đó cũng là cách để dạy các em về trách nhiệm với môi trường chung đồng thời là dấu mốc kỷ niệm của các em trong những năm tháng dưới mái trường,” thầy Hiệu trưởng Nguyễn Trọng Sơn hào hứng chia sẻ về dự định đang ấp ủ.

Cẩn thận kiểm tra từng phòng ở ký túc xá của học trò, thầy Sơn đề nghị đơn vị thi công gắn thêm ba thanh sắt ở khu vực ban công để làm chỗ phơi quần áo cho các em. Ở mỗi tầng, thầy dự kiến sẽ đặt một máy giặt, cài đặt chế độ vắt để học sinh sử dụng. Có 26 năm gắn bó với học trò vùng biên, thầy Sơn thấu hiểu hoàn cảnh học trò, nhiều em gia đình rất nghèo, chỉ có 2-3 bộ quần áo. “Có máy vắt sẽ giúp quần áo của các em mau khô hơn,” thầy Sơn nói.

Cùng với chuẩn bị cơ sở vật chất và đội ngũ giáo viên, công tác tuyển sinh cũng được các địa phương, nhà trường đặc biệt chú trọng để đảm bảo đúng đối tượng và không bỏ sót các trường hợp học sinh khó khăn.

Tại xã Trà Lĩnh, tỉnh Cao Bằng, Ủy ban Nhân dân xã phối hợp với nhà trường, cán bộ thôn rà soát từng trường hợp học sinh. Những trường hợp có nguy cơ bỏ học, cán bộ xã phối hợp với cán bộ thôn, hiệu trưởng, giáo viên chủ nhiệm và lực lượng biên phòng đến tận nhà vận động. Nhiều hộ ở vùng sâu, xe máy cũng không thể tiếp cận, tổ vận động phải đi bộ 3km mới vào đến nhà.

“Cá biệt có trường hợp chúng tôi đã đến hai lần, đã yêu cầu ký cam kết nhưng gia đình vẫn chưa thực sự muốn con đi học. Điều kiện kinh tế khó khăn, đi lại xa xôi vất vả, lực học yếu, lại không có sự ủng hộ từ gia đình, các em có nguy cơ bỏ học rất cao. Vì vậy, xã đã giao cho cán bộ thôn vào ngày khai giảng phải đến tận nhà chở học sinh ra lớp. Tôi tin rằng chỉ cần đến trường mới, thấy cơ sở vật chất khang trang, bữa ăn ngon hơn ở nhà, phòng ở nội trú sạch sẽ, các em sẽ thích đến trường,” ông Lã Phi Trường, Phó Chủ tịch Ủy ban Nhân dân xã Trà Lĩnh chia sẻ.

Không chỉ huy động học sinh trên địa bàn xã, Trường Phổ thông dân tộc nội trú Tiểu học và Trung học cơ sở Trà Lĩnh còn tiếp nhận thêm học sinh có hộ khẩu thường trú ở các xã lân cận, đạt trên 94% chỉ tiêu.

Trường Phổ thông dân tộc nội trú Tiểu học và Trung học cơ sở xã Đức Long là đơn vị có tỷ lệ tuyển sinh thấp nhất trong 11 trường nội trú giai đoạn 1 của tỉnh Cao Bằng. Tính đến ngày 20/8, trường mới tuyển được 78% so với mục tiêu so với yêu cầu đặt ra là tối thiểu 90%.

Ông Vũ Đức Thiện, Phó Chủ tịch Ủy ban Nhân dân xã Đức Long cho hay Trường Phổ thông nội trú Tiểu học và Trung học cơ sở Đức Long được sáp nhập từ 3 trường liên cấp trên địa bàn xã, gồm Trường Tiểu học và Trung học cơ sở Lê Lợi, Trường Tiểu học và Trung học cơ sở Thụy Hùng, Trường Tiểu học và Trung học cơ sở Đức Long. Do việc học tập trung ở trường mới sẽ khiến học sinh đi xa hơn, có thôn cách trường 20km, nên ngay từ tháng 7, chính quyền xã và ban giám hiệu, các thầy cô đã phải đến các thôn bản để vận động học sinh, phụ huynh.

Tuy nhiên, do xã chỉ có hơn 5.200 nhân khẩu nên tổng sỹ số học sinh của cả ba trường gộp lại cũng chỉ có 649 em. Trường đã mở rộng đối tượng tuyển sinh sang xã biên giới liền kề và có số lượng học sinh lớn là xã Phục Hòa.

Trong tháng Tám, xã Đức Long và xã Phục Hòa đã phối hợp thành lập 2 tổ công tác bao gồm bí thư, chủ tịch xã, các phó chủ tịch, cán bộ phòng văn hóa xã, ban giám hiệu nhà trường, bộ đội biên phòng đi từng thôn để tuyên truyền, vận động, thuyết phục phụ huynh. Do ban ngày người dân bận đi làm nên công tác tuyên truyền phải tổ chức vào các buổi tối, từ 19 giờ đến 22 giờ đêm. Mỗi thôn, tổ vận động phải đến hai lần.

Nhà cách trường 15km, thêm 10 km đến các thôn bản để vận động học sinh, phụ huynh, có những đêm thầy Nông Ngọc Tuân, Hiệu trưởng Trường Phổ thông dân tộc nội trú Đức Long về đến nhà đã sang ngày mới. Thầy Tuân cho hay xã Đức Long là xã đặc biệt khó khăn trong khi điều kiện kinh tế của người dân xã Phục Hòa cao hơn. Vì thế, vấn đề được nhiều phụ huynh quan tâm nhất là khi về trường Đức Long, học sinh sẽ được chăm sóc như thế nào, được hưởng quyền lợi gì, chất lượng đào tạo có đảm bảo không?

“Chúng tôi phải dẫn các quy định để phụ huynh hiểu các em sẽ được hưởng rất nhiều quyền lợi, từ được học ở trường mới với cơ sở vật chất khang trang, hiện đại đến các chế độ chính sách vượt trội, đảm bảo mọi chi phí từ ăn, ở, chăm sóc bán trú để phụ huynh yên tâm. Đã có 135 học sinh xã Phục Hòa đăng ký sang học tại Đức Long,” thầy Tuân chia sẻ.

Với bộn bề công việc, thầy Tuân cho hay đã sụt 4 kg chỉ trong vòng 1 tháng kể từ khi nhận nhiệm vụ đứng đầu ngôi trường mới. Ngày 20/8, hai tuần trước ngày khai giảng, lãnh đạo xã và nhà trường mới bố trí được thời gian để tổ chức được lễ trao quyết định thành lập trường và bổ nhiệm hiệu trưởng.

“Vất vả nhưng hạnh phúc vì từ năm học tới, học sinh Đức Long sẽ được học ở ngôi trường mới hiện đại, khang trang, rộng rãi thay vì tiếp tục học những ngôi trường chật hẹp đã được hình thành từ 40 năm trước,” thầy Tuân nói.

Bài 2: Giấc mơ có thật của học trò vùng biên

Bài 2: Năm học mới và giấc mơ có thật của thầy trò vùng biên