Mỗi lá phiếu không chỉ là sự lựa chọn một con người, mà là sự lựa chọn tương lai phát triển của đất nước trong cả nhiệm kỳ 5 năm và xa hơn nữa.

“Việc lựa chọn đúng và trúng đại biểu Quốc hội có ý nghĩa mang tính quyết định đối với chất lượng hoạt động của cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất (…). Do đó, mỗi lá phiếu không chỉ là sự lựa chọn một con người, mà là sự lựa chọn tương lai phát triển của đất nước trong cả nhiệm kỳ 5 năm và xa hơn nữa.”
Đây là chia sẻ của bà Tạ Thị Yên, Phó Chủ nhiệm Uỷ ban Công tác đại biểu của Quốc hội, Phó Chánh Văn phòng thường trực Hội đồng Bầu cử Quốc gia với phóng viên Báo Điện tử VietnamPlus.
- Thưa bà, chỉ còn ít ngày nữa sẽ diễn ra ngày hội non sông khi cử tri cả nước sẽ được cầm lá phiếu bầu đại biểu Quốc hội. Bà có thể cho biết việc lựa chọn đúng và trúng những cá nhân xuất sắc làm đại biểu Quốc hội có vai trò, ý nghĩa quan trọng như thế nào đến chất lượng hoạt động của Quốc hội?
Bà Tạ Thị Yên: Ngày bầu cử đại biểu Quốc hội là một sự kiện chính trị đặc biệt quan trọng của đất nước, là ngày hội lớn của toàn dân, nơi quyền lực Nhà nước - theo đúng tinh thần Hiến pháp - thuộc về Nhân dân và được Nhân dân thực hiện thông qua lá phiếu của mình.
Việc lựa chọn đúng và trúng đại biểu Quốc hội có ý nghĩa mang tính quyết định đối với chất lượng hoạt động của cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất. Quốc hội thực hiện ba chức năng hiến định cơ bản: lập hiến, lập pháp; quyết định các vấn đề quan trọng của đất nước; giám sát tối cao đối với toàn bộ hoạt động của Nhà nước. Mỗi quyết sách được thông qua, mỗi đạo luật được ban hành đều tác động sâu rộng đến đời sống kinh tế-xã hội và quyền, nghĩa vụ của công dân.

Nếu đại biểu có đủ phẩm chất, năng lực trình độ và bản lĩnh, thì nghị trường sẽ thực sự là nơi kết tinh trí tuệ, nơi tranh luận dân chủ, nơi chắt lọc những chính sách đúng đắn vì lợi ích quốc gia-dân tộc. Ngược lại, nếu lựa chọn không đúng, chất lượng lập pháp và giám sát sẽ bị ảnh hưởng.
Do đó, mỗi lá phiếu không chỉ là sự lựa chọn một con người, mà là sự lựa chọn tương lai phát triển của đất nước trong cả nhiệm kỳ 5 năm và xa hơn nữa.
- Đất nước đang bước vào kỷ nguyên mới, kỷ nguyên vươn mình của dân tộc với nhiều nhiệm vụ, yêu cầu, mục tiêu mới cùng những thách thức mới. Theo bà, điều này đòi hỏi đại biểu Quốc hội khóa mới phải đáp ứng các yêu cầu mới nào so với trước đây và vì sao, thưa bà?
Bà Tạ Thị Yên: Đất nước ta đang bước vào một giai đoạn phát triển với nhiều thời cơ và thách thức đan xen: Chuyển đổi mô hình tăng trưởng, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số quốc gia, hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, bảo đảm quốc phòng – an ninh trong bối cảnh quốc tế phức tạp.
Bối cảnh đó đặt ra yêu cầu cao hơn đối với đại biểu Quốc hội khóa XVI.

Thứ nhất, đại biểu phải có tư duy chiến lược và năng lực hoạch định chính sách, hiểu sâu sắc các vấn đề phát triển dài hạn, không chỉ giải quyết tình huống trước mắt. Hướng dẫn số 36 của Ban Tổ chức Trung ương về công tác nhân sự đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu Hội đồng Nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2026-2031 cũng nêu rõ tiêu chuẩn với các đại biểu dân cử, trong đó có tiêu chuẩn về tư duy đổi mới; có khả năng tư duy, phân tích, tổng hợp, đề xuất xây dựng chính sách pháp luật khả thi, hiệu quả...
Thứ hai, đại biểu phải có trình độ chuyên môn và kỹ năng lập pháp chuyên nghiệp hơn, bởi yêu cầu xây dựng hệ thống pháp luật đồng bộ, ổn định nhưng linh hoạt, đáp ứng hội nhập quốc tế. Nghị quyết số 66 về đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới nêu rõ quan điểm công tác xây dựng và thi hành pháp luật là “đột phá của đột phá” trong hoàn thiện thể chế phát triển đất nước.

Do đó, với các ứng cử viên đại biểu dân cử, là những nhà làm luật, xây dựng chính sách tương lai, việc yêu cầu đổi mới tư duy trong xây dựng và hoàn thiện thể chế pháp luật, tháo gỡ các điểm nghẽn, khơi thông nguồn lực, thúc đẩy phát triển, đưa đất nước vững bước vào kỷ nguyên mới là yêu cầu cấp thiết trong bối cảnh hiện nay.
Thứ ba, đại biểu phải có bản lĩnh giám sát mạnh mẽ và tinh thần trách nhiệm cao, dám chất vấn, dám phản biện, dám theo đuổi đến cùng những vấn đề mà cử tri quan tâm.
Thứ tư, đại biểu phải có khả năng kết nối, lắng nghe và truyền tải tiếng nói của Nhân dân, bởi Quốc hội trước hết là cơ quan đại diện cho ý chí, nguyện vọng của Nhân dân.
Nói cách khác, đại biểu khóa mới cần hội tụ đầy đủ tâm-tầm-trí-tín-trách nhiệm, đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong giai đoạn mới.
- Với các yêu cầu đó, để lựa chọn được các cá nhân xuất sắc làm đại biểu Quốc hội khóa mới, công tác chuẩn bị bầu cử năm nay đã được chuẩn bị kỹ lưỡng như thế nào và có những điểm khác biệt gì so với trước đây, thưa bà?
Bà Tạ Thị Yên: Công tác chuẩn bị bầu cử được triển khai đồng bộ, bài bản, tuân thủ nghiêm túc các quy định của pháp luật và sự lãnh đạo của Đảng.
Quy trình hiệp thương được thực hiện qua nhiều vòng, bảo đảm dân chủ, công khai, minh bạch. Việc lấy ý kiến cử tri nơi cư trú và nơi công tác được tổ chức thực chất, phản ánh đúng mức độ tín nhiệm của Nhân dân đối với người ứng cử.
So với các nhiệm kỳ trước, có thể thấy một số điểm nhấn quan trọng như yêu cầu cao hơn về tiêu chuẩn chính trị, phẩm chất đạo đức và năng lực thực tiễn của người ứng cử; tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý danh sách cử tri, quản lý hồ sơ, tổng hợp các số liệu, công tác tuyên truyền và điều hành bầu cử. Công tác chuẩn bị bầu cử chú trọng hơn đến chất lượng cơ cấu đại biểu, bảo đảm tính đại diện hài hòa giữa các tầng lớp, vùng miền, giới tính, dân tộc.

Cơ cấu đại biểu dành cho viện nghiên cứu, trường đại học, học viện và cơ cấu dành cho doanh nghiệp, hiệp hội, nghiệp đoàn về lĩnh vực sản xuất kinh doanh đều tăng lên 10 đại biểu so với con số 6-7 đại biểu của nhiệm kỳ trước. Tỷ lệ đại biểu Quốc hội là nhà khoa học được nâng lên 3-5% trong tổng số đại biểu để bảo đảm chuyên môn hóa cao. Tỷ lệ đại biểu Quốc hội chuyên trách cũng tăng đảm bảo ít nhất 40% để nâng tính chuyên nghiệp trong hoạt động Quốc hội.
Danh sách ứng cử cho thấy có rất nhiều ứng viên trẻ với 21,64% ứng viên dưới 40 tuổi, 44,44% ứng viên từ 40 đến 50 tuổi; tỷ lệ ứng viên có trình độ trên đại học chiếm 68,63%, trình độ đại học chiếm 30,21% và dưới đại học là 1,16%.
Tất cả nhằm mục tiêu cao nhất là bảo đảm cuộc bầu cử thực sự dân chủ, bình đẳng, đúng pháp luật và lựa chọn được những người tiêu biểu nhất.

- Bà có thể cho biết, trong thời gian qua, Quốc hội đã có những hoạt động nào để hỗ trợ, bồi dưỡng, nâng cao chất lượng đại biểu Quốc hội, nhất là với những đại biểu lần đầu tiên trúng cử? Trước các yêu cầu mới của khóa XVI, dự kiến các hoạt động bồi dưỡng nâng cao chất lượng đại biểu Quốc hội dự kiến sẽ được triển khai như thế nào?
Bà Tạ Thị Yên: Trong nhiệm kỳ vừa qua, công tác bồi dưỡng đại biểu được quan tâm đặc biệt. Ngay sau khi trúng cử, đại biểu được tham gia các lớp tập huấn về kỹ năng lập pháp, giám sát, tiếp xúc cử tri, kỹ năng thảo luận, chất vấn.
Các cơ quan của Quốc hội tăng cường cung cấp thông tin, tài liệu nghiên cứu chuyên sâu; đổi mới phương thức hỗ trợ đại biểu trong phân tích chính sách và đánh giá tác động pháp luật.
Đối với khóa XVI, dự kiến các chương trình bồi dưỡng sẽ được thiết kế theo hướng chuyên sâu hơn về kỹ năng lập pháp hiện đại và đánh giá chính sách; tăng cường đào tạo về chuyển đổi số, kỹ năng sử dụng dữ liệu và thông tin; bồi dưỡng kỹ năng truyền thông nghị trường và trách nhiệm giải trình trước cử tri.
Mục tiêu là xây dựng đội ngũ đại biểu ngày càng chuyên nghiệp, hiện đại, ngang tầm yêu cầu đổi mới hoạt động Quốc hội.
- Theo bà, đâu là những nhiệm vụ trọng tâm của Quốc hội khóa XVI? Bà kỳ vọng gì vào các đại biểu Quốc hội sẽ trúng cử tới đây để có thể thực hiện tốt các nhiệm vụ đó?
Mỗi đại biểu cần thực sự là cầu nối tin cậy giữa Nhân dân với Quốc hội; là tiếng nói trung thực, trách nhiệm trong nghị trường.”
Bà Tạ Thị Yên
Phó Chủ nhiệm Uỷ ban Công tác Đại biểu của Quốc hội, Phó Chánh Văn phòng thường trực Hội đồng Bầu cử Quốc gia
Bà Tạ Thị Yên: Quốc hội khóa XVI sẽ phải tiếp tục hoàn thiện thể chế phát triển đất nước; nâng cao chất lượng hệ thống pháp luật; tăng cường giám sát việc thực hiện các chiến lược phát triển kinh tế-xã hội; đẩy mạnh cải cách bộ máy nhà nước tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả.
Tôi kỳ vọng các đại biểu Quốc hội trúng cử tới đây sẽ luôn đặt lợi ích quốc gia-dân tộc và quyền lợi của Nhân dân lên trên hết; không ngừng rèn luyện bản lĩnh chính trị, nâng cao trình độ chuyên môn; dám nghĩ, dám nói, dám làm và dám chịu trách nhiệm.
Mỗi đại biểu cần thực sự là cầu nối tin cậy giữa Nhân dân với Quốc hội; là tiếng nói trung thực, trách nhiệm trong nghị trường; góp phần xây dựng một Quốc hội ngày càng dân chủ, chuyên nghiệp và hiệu quả.
- Xin trân trọng cảm ơn bà!
