.png "Viết tiếp bản hùng ca thời đại Hồ Chí Minh trong kỷ nguyên mới")
Gửi bình luận
Mega Story
Văn hóa-lịch sử do AI "chắp bút": Chênh vênh giữa sáng tạo và sai lệch
Việt Nam đang cùng thế giới bước vào giai đoạn tăng tốc chuyển đổi số mạnh mẽ chưa từng có trong lịch sử. Nghị quyết 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia đã mở ra một tư duy mới, rằng công nghệ không phải là nguy cơ cần né tránh, mà là động lực cần chủ động nắm bắt.
Việt Nam đang cùng thế giới bước vào giai đoạn tăng tốc chuyển đổi số mạnh mẽ chưa từng có trong lịch sử. Nghị quyết 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia đã mở ra một tư duy mới, rằng công nghệ không phải là nguy cơ cần né tránh, mà là động lực cần chủ động nắm bắt.
Đặc biệt, khi Trí tuệ nhân tạo (AI) đang thấm sâu vào cuộc sống, rất nhiều video, hình ảnh và bài viết về văn hóa-lịch sử Việt Nam được tạo ra hoặc hỗ trợ bởi AI đã xuất hiện trên các nền tảng như TikTok, Facebook, YouTube,... tiếp cận và cũng biến đổi ý thức, khái niệm văn hóa của hàng triệu người dùng mỗi ngày, đặc biệt là thế hệ trẻ.
Bên cạnh những sản phẩm số chất lượng, sáng tạo, góp phần đưa lịch sử - văn hóa đến gần hơn với công chúng hiện đại bằng tính trực quan và sự “mềm mại” trong cách tiếp cận, không ít nội dung do AI tạo ra bị sai lệch nghiêm trọng về trang phục, sự kiện, nhân vật, thậm chí là phong tục tập quán của dân tộc. Nguy hiểm hơn, những sai lệch này được "đóng gói" trong hình thức chuyên nghiệp, hấp dẫn thị giác, khiến chúng dễ được tin tưởng và lan truyền hơn bất kỳ thông tin sai lệch nào trước đây.
Trong tình hình đó, Nghị quyết 80-NQ/TW về phát triển văn hóa Việt Nam cũng đã chỉ rõ nguy cơ cấp bách và sự cần thiết của việc nâng cao nhận thức cho công chúng về "sự xâm nhập của các yếu tố ngoại lai phản cảm, phi văn hóa, gây xung đột giá trị" trong bối cảnh bùng nổ của các nền tảng trực tuyến xuyên biên giới và trong kỷ nguyên AI - thời đại mà ranh giới giữa sáng tạo và sai lệch, giữa đổi mới và đánh mất bản sắc, đang trở nên mong manh hơn bao giờ hết.
Báo Washington Post (www.washingtonpost.com) thống kê số lượng sách điện tử được xuất bản hàng tuần trên Amazon đã tăng gần gấp 3 lần kể từ khi ChatGPT ra mắt vào cuối năm 2022. Theo một nghiên cứu của Cục Nghiên cứu Kinh tế Quốc gia Hoa Kỳ (www.nber.org), đến cuối năm ngoái, hơn 50% số sách mới chứa văn bản được tạo ra bởi AI. Tuy nhiên, những ấn phẩm như vậy, trung bình, bán kém hơn và nhận được đánh giá thấp hơn từ độc giả so với sách do con người viết. Một bức tranh tương tự cũng được quan sát thấy trong ngành công nghiệp âm nhạc. Dịch vụ phát trực tuyến Deezer ước tính, hơn 40% các bản nhạc được tải lên nền tảng này hiện nay được tạo ra hoàn toàn bởi AI ( tăng gấp 4 lần kể từ tháng 1/2025). Khoảng 75.000 bài hát do AI tạo ra được tải lên nền tảng này mỗi ngày.
Chùm bài “Văn hóa-lịch sử do AI chắp bút: Chênh vênh giữa sáng tạo và sai lệch” nhằm nhận diện rõ thực trạng và vấn đề đang hiện hữu từ hai góc nhìn chính, từ đó góp phần xây dựng một không gian số nơi AI phát huy đúng giá trị của nó, trở thành một công cụ “phụng sự” văn hóa dân tộc một cách hiệu quả, thay vì làm méo mó bản sắc, giá trị truyền thống./.