Bài 4. Từ rừng núi ra biển lớn: Mở rộng không gian, kiến tạo cực tăng trưởng mới

Sau sắp xếp địa giới, câu chuyện phát triển kinh tế biển không còn chỉ được đặt trong phạm vi một bến cảng, vùng nuôi hay đô thị ven biển. Không gian phát triển giờ đây có thể được nhìn nhận xuyên suốt từ vùng nguyên liệu, rừng, cao nguyên, cửa khẩu đến cảng biển; từ khu công nghiệp đến biển đảo; từ những tuyến đường xuyên núi đến các tuyến hàng hải vươn ra đại dương. Đó chính là thay đổi quan trọng trong tư duy tổ chức không gian phát triển kinh tế biển trong kỷ nguyên mới.

Theo Phó Giáo sư-Tiến sỹ Nguyễn Chu Hồi (nguyên Phó Tổng cục trưởng Tổng cục Biển và Hải đảo Việt Nam, Đại biểu Quốc hội khóa XV, Phó Chủ tịch thường trực Hội Thủy sản Việt Nam), sau ngày 1/7/2025, tỷ lệ các tỉnh, thành phố có biển và không có biển đã thay đổi từ 28/63 xuống còn 21/34. Sự điều chỉnh này cho thấy Trung ương đã tính đến một phương án chiến lược dài hạn để Việt Nam thực sự quyết tâm trở thành quốc gia biển mạnh.

Quan trọng hơn, không gian mới không đơn thuần là cộng thêm diện tích hay dân số mà tạo cơ hội kết nối những không gian phát triển có tính liên kết cao hơn. Nếu trước đây một tỉnh miền núi chủ yếu nhìn xuống đồng bằng, một tỉnh cao nguyên tìm cách đưa nông sản xuống cảng, còn tỉnh ven biển tập trung khai thác cảng, biển, du lịch hay thủy sản trong phạm vi địa giới của mình, thì nay những không gian ấy có thể được tổ chức thành các mắt xích trong cùng một chuỗi giá trị.

Quảng Ngãi là một ví dụ rõ nét. Phó Chủ tịch Ủy ban Nhân dân tỉnh Đỗ Tâm Hiển cho rằng việc hợp nhất hai tỉnh Quảng Ngãi (cũ) và Kon Tum không chỉ mở rộng quy mô diện tích, dân số mà còn tạo ra không gian phát triển có tính liên kết cao giữa miền núi, trung du, đồng bằng và biển. Đây là điều kiện để tỉnh phát huy đầy đủ tiềm năng, hình thành động lực tăng trưởng mới và từng bước hiện thực hóa mục tiêu trở thành trung tâm kinh tế biển mạnh của cả nước.

Lợi thế chiến lược lớn nhất sau sáp nhập là Quảng Ngãi có đầy đủ các yếu tố của một chuỗi phát triển tương đối hoàn chỉnh: Phía Tây là vùng nguyên liệu, năng lượng, khoáng sản, nguồn nước và hệ sinh thái rừng; phía Đông là cảng biển nước sâu, khu kinh tế, đô thị ven biển, trung tâm du lịch biển đảo và ngư trường rộng lớn.

Từ cấu trúc ấy, biển không còn chỉ là “điểm cuối” của dòng hàng hóa từ miền núi xuống mà trở thành một mắt xích trong “chuỗi giá trị liên hoàn.” Khu kinh tế Dung Quất, hệ thống cảng biển nước sâu và mạng lưới giao thông đối ngoại cũng tạo điều kiện để Quảng Ngãi trở thành cửa ngõ ra biển của Tây Nguyên, kết nối với Nam Lào, Bắc Campuchia và Đông Bắc Thái Lan. Vùng nguyên liệu có thể gắn với chế biến, logistics và xuất khẩu, biến lợi thế địa lý thành lợi thế cạnh tranh.

Tại Lâm Đồng, sự thay đổi còn thể hiện rõ hơn khi địa phương mới được hình thành từ Lâm Đồng (cũ), Đắk Nông và Bình Thuận. Trao đổi với phóng viên Báo Điện tử VietnamPlus, tại thời điểm đầu tháng 8/2026, Phó Chủ tịch Thường trực Ủy ban Nhân dân tỉnh Lê Trọng Yên nhìn nhận: “Việc hợp nhất ba tỉnh không đơn thuần là mở rộng địa giới hành chính mà đã hình thành một không gian phát triển mới.”

Lâm Đồng mới có diện tích tự nhiên 24.239 km², lớn nhất cả nước; khoảng 1,12 triệu ha rừng; khoảng 330.000 ha càphê; trữ lượng bôxít gần 7 tỷ tấn, chiếm khoảng 73% cả nước; trữ lượng titan ven biển chiếm khoảng 92% cả nước; đồng thời là trung tâm nông nghiệp công nghệ cao với hơn 107.200 ha ứng dụng công nghệ cao.

Nhưng điều làm thay đổi căn bản cấu trúc phát triển chính của Lâm Đồng, theo ông Yên, là “mảnh ghép biển.” Tỉnh có trên 192 km bờ biển, vùng nội thủy rộng hơn 20.288 km² là một trong ba ngư trường trọng điểm của cả nước; có tiềm năng phát triển điện gió ngoài khơi, hệ thống cảng biển; các tuyến hàng hải nội địa, quốc tế.

Theo đó, từ cao nguyên, nông sản, khoáng sản và nguồn nguyên liệu có thể đi xuống biển. Từ biển, cảng biển và các tuyến hàng hải quốc tế có thể mở ra thị trường rộng lớn. Như vậy, trong cùng một không gian hành chính, những lợi thế tưởng như riêng rẽ của rừng, núi, cao nguyên và biển, đã chuyển sang bổ trợ cho nhau.

Logic tương tự cũng được thể hiện ở thành phố Đà Nẵng sau hợp nhất với tỉnh Quảng Nam. Theo Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Nguyễn Trường Sơn, việc sáp nhập tạo điều kiện tái cấu trúc, quy hoạch lại hệ thống cảng biển theo tư duy tích hợp, liên vùng. Đà Nẵng mới giữ vị trí chiến lược của vùng Duyên hải Nam Trung Bộ-Tây Nguyên, là cửa ngõ ra biển của Hành lang kinh tế Đông-Tây.

Trong đó, cụm cảng biển-sân bay-logistics liên hoàn, hạ tầng giao thông với đầy đủ 5 loại hình, cùng nguồn nhân lực, khoa học-công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là những điều kiện để Đà Nẵng hình thành các chuỗi giá trị kinh tế biển có sức cạnh tranh; đồng thời phát triển mô hình đa ngành, đa trục.

Thực tiễn cho thấy biển vốn không có đường ranh hành chính. Một dòng hàng hóa từ cao nguyên xuống cảng không dừng lại ở ranh giới tỉnh. Một tuyến du lịch “Biển-Rừng” khó phát triển hiệu quả nếu mỗi địa phương chỉ quảng bá một đoạn. Một chuỗi logistics khó cạnh tranh quốc tế nếu cảng biển mạnh nhưng đường kết nối yếu. Tương tự, điện gió ngoài khơi muốn phát triển phải gắn với cảng biển, công nghiệp cơ khí, logistics, truyền tải điện, tài chính và dịch vụ kỹ thuật.

Vì thế, khi không gian hành chính được mở rộng, yêu cầu đặt ra không chỉ là quản lý một địa bàn lớn hơn mà phải hình thành một tư duy phát triển lớn hơn.

Phát biểu chỉ đạo tại Hội nghị toàn quốc nghiên cứu, học tập, quán triệt và triển khai thực hiện một số Nghị quyết, Chỉ thị của Bộ Chính trị trực tuyến tới nhiều điểm cầu trong cả nước do Bộ Chính trị, Ban Bí thư tổ chức sáng 3/9/2026 - Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cũng đã đề nghị tổ chức lại không gian và nguồn lực phát triển theo lợi ích tổng thể quốc gia. Trong đó, phát triển vùng là phương thức tổ chức tăng trưởng quốc gia, phải chuyển từ không gian hành chính sang không gian phát triển đa tầng, đa cực, theo chức năng, lợi thế, chuỗi giá trị; kết nối đất liền, vùng biển, vùng trời, không gian ngầm, không gian số và các không gian phát triển mới.

Từ thực tế tại Lâm Đồng, Phó Chủ tịch Thường trực Ủy ban Nhân dân tỉnh Lê Trọng Yên cho biết: “Trong quy hoạch tỉnh điều chỉnh, địa phương đã xác định 6 hành lang kinh tế, trong đó 3 hành lang Đông-Tây là ‘xương sống’ kết nối cao nguyên với biển, vùng nguyên liệu với cảng biển, cửa khẩu với thị trường quốc tế.”

Như vậy, nếu các hành lang được đầu tư đồng bộ, tỉnh Lâm Đồng sẽ không còn chỉ được nhìn nhận như một tỉnh cao nguyên có thêm vùng biển. Thay vào đó, địa phương này có thể trở thành một cửa ngõ kết nối Tây Nguyên với Biển Đông.

Tại thành phố Cần Thơ, không gian mới cũng mở ra khả năng chuyển từ tư duy “kinh tế sông” sang “kinh tế biển.” Phó Chủ tịch Ủy ban Nhân dân thành phố Trần Chí Hùng cho biết sau khi sáp nhập thành phố Cần Thơ (cũ) với tỉnh Sóc Trăng và tỉnh Hậu Giang, thành phố Cần Thơ mới hiện có 72 km đường bờ biển và 177 km tuyến hàng hải sông Hậu kết nối ra Biển Đông thông qua hai luồng tàu biển chính.

Với lợi thế trên, Cần Thơ (cũ) có thể phát huy vai trò trung tâm tài chính, xúc tiến thương mại, nghiên cứu phát triển sản phẩm, đào tạo nhân lực và dịch vụ chất lượng cao; Hậu Giang (cũ) là vùng hậu phương công nghiệp, công nghiệp hỗ trợ, kho bãi và logistics nội địa; Sóc Trăng (cũ) là vùng tiền phương với cảng biển, khu kinh tế ven biển, công nghiệp đóng tàu, năng lượng tái tạo và kinh tế ven biển, hải đảo.

Khi được tổ chức thống nhất, ba không gian trên có thể hình thành chuỗi giá trị từ hậu phương công nghiệp-logistics đến cảng biển và không gian biển, đồng thời tạo điều kiện kết nối cảng biển quốc tế Trần Đề với hệ thống giao thông thủy, đường bộ, hàng không và các trung tâm sản xuất. Cần Thơ vì thế có thêm cơ hội trở thành cửa ngõ hướng biển của toàn vùng Đồng bằng sông Cửu Long.

Tại An Giang (địa phương lớn nhất vùng Đồng bằng sông Cửu Long về diện tích, dân số), Phó Chủ tịch Ủy ban Nhân dân tỉnh Ngô Công Thức cũng khẳng định liên kết vùng là “chìa khóa” để chuyển từ phát triển theo địa giới hành chính sang phát triển theo không gian kinh tế liên kết, hình thành chuỗi giá trị biển có sức cạnh tranh cao, nhất là chuỗi khép kín từ sản xuất, chế biến, logistics đến xuất khẩu.

“Quan điểm xuyên suốt của tỉnh là lấy liên kết vùng làm nền tảng, kết nối hạ tầng làm điều kiện và lấy liên kết chuỗi giá trị làm động lực để tạo ra một không gian kinh tế thống nhất, đủ sức cạnh tranh trên bản đồ kinh tế biển của Việt Nam và khu vực ASEAN,” ông Thức nhấn mạnh.

Đối với Cà Mau, Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch Ủy ban Nhân dân tỉnh Lữ Quang Ngời nhấn mạnh địa phương xác định liên kết vùng không chỉ là kết nối về giao thông hay thương mại mà phải hướng tới liên kết toàn diện trong quy hoạch, đầu tư, sản xuất, logistics, chế biến, tiêu thụ và phát triển thị trường, qua đó hình thành chuỗi giá trị kinh tế biển có sức cạnh tranh cao. Theo đó, Cà Mau chuyển mình từ vị trí “điểm cuối” trở thành “cửa ngõ kết nối chiến lược”; từng bước tham gia mạng lưới logistics quốc gia và quốc tế thông qua hệ thống cảng biển, cao tốc và đường sắt.

Ở khu vực miền Trung, Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Quảng Trị Lê Hồng Vinh cho biết sau hợp nhất (Quảng Bình với Quảng Trị), tỉnh đang bước vào giai đoạn phát triển mới với một không gian và dư địa phát triển rộng lớn hơn. Do vậy, tư duy xuyên suốt của tỉnh trong giai đoạn tới là “vươn Đông, tỏa Tây.” Trong đó, tỉnh xác định tập trung vào bốn nhóm lĩnh vực có khả năng tạo đột phá, gồm: Kinh tế hàng hải, cảng biển và logistics; năng lượng và công nghiệp ven biển, gắn với phát triển các ngành kinh tế mới; du lịch, dịch vụ và hệ thống đô thị biển; thủy sản, nuôi biển và kinh tế sinh thái biển theo hướng hiện đại, bền vững.

“Đặc biệt, chúng tôi sẽ tổ chức không gian phát triển kinh tế biển dựa trên bốn cực tăng trưởng. Cực Hòn La - Ba Đồn - Quảng Trạch sẽ tập trung công nghiệp, năng lượng, cảng biển, logistics phía Bắc; Đồng Hới - Hoàn Lão phát triển mạnh đô thị, thương mại, y tế, giáo dục, du lịch và dịch vụ biển kết nối Phong Nha-Kẻ Bàng; khu vực Đông Hà - Gio Linh - Cửa Việt - Nam Cửa Việt - Triệu Bình - Cam Lộ trở thành trung tâm đô thị và kinh tế tổng hợp phía Nam, gắn với đặc khu Cồn Cỏ và Hành lang kinh tế Đông-Tây; Khu kinh tế Đông Nam Quảng Trị - Hải Lăng - Diên Sanh - Mỹ Thủy - Vĩnh Định phát triển công nghiệp, đô thị, dịch vụ và logistics gắn với Cảng biển nước sâu Mỹ Thủy,” ông Lê Hồng Vinh nhấn mạnh.

Phó Chủ tịch Ủy ban Nhân dân tỉnh Quảng Ngãi Đỗ Tâm Hiển cũng cho biết tỉnh xác định phát triển kinh tế biển không thể theo tư duy địa giới hành chính, mà dựa trên tư duy liên kết, hình thành các chuỗi giá trị quy mô lớn, có sức cạnh tranh trong nước và quốc tế. Theo đó, tại khu vực miền Trung, tỉnh sẽ liên kết hệ thống cảng biển, logistics, công nghiệp chế biến, dịch vụ hàng hải, năng lượng, du lịch biển với các địa phương. Với Tây Nguyên, sẽ phát huy vai trò cửa ngõ ra biển, hoàn thiện kết nối Đông - Tây, tạo điều kiện thuận lợi cho lưu thông hàng hóa, xuất nhập khẩu nông sản, khoáng sản, sản phẩm công nghiệp của Tây Nguyên thông qua cảng biển.

Chia sẻ với phóng viên, Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch Ủy ban Nhân dân tỉnh Nghệ An Võ Trọng Hải, cũng nêu quan điểm: “Kinh tế biển không thể phát triển nếu chỉ đứng riêng lẻ. Nhận thức rõ điều này, Nghệ An đã và đang tích cực chủ động thúc đẩy mạnh mẽ các hoạt động liên kết vùng và hợp tác quốc tế.”

Theo đó, trong liên kết vùng, ông Võ Trọng Hải cho biết Nghệ An đặt trọng tâm vào việc hợp tác, liên kết chặt chẽ với hai tỉnh lân cận là Thanh Hóa và Hà Tĩnh nhằm tạo ra chuỗi giá trị du lịch biển và phát triển hạ tầng công nghiệp ven biển tương hỗ lẫn nhau. Việc hoàn thành tuyến đường ven biển kết nối Nghi Sơn (Thanh Hóa) đến Cửa Lò (Nghệ An) là minh chứng rõ nét cho sự liên kết hạ tầng này.

Trong kết nối quốc tế, Nghệ An tận dụng tối đa lợi thế các tuyến giao thông đối ngoại để kết nối hàng hóa từ Lào, Đông Bắc Thái Lan sang cảng biển Nghệ An và đẩy mạnh thu hút các dòng vốn FDI chất lượng cao từ các tập đoàn lớn toàn cầu.

Có chung quan điểm, Phó Chủ tịch Ủy ban Nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh Bùi Minh Thạnh, cũng khẳng định sau hợp nhất (tỉnh Bình Dương, tỉnh Bà Rịa-Vũng Tàu với Thành phố Hồ Chí Minh), việc tăng cường liên kết vùng đã tạo không gian phát triển thống nhất, đa chức năng và có tính bổ trợ cao nhằm phát huy tối đa tiềm năng kinh tế biển. Trong đó, sự liên kết này mang lại 4 lợi thế chiến lược cốt lõi cho thành phố. Đó là hình thành chuỗi giá trị kinh tế liên hoàn; phát triển hệ sinh thái logistics quy mô lớn; quy hoạch và đầu tư hạ tầng đồng bộ; quản lý môi trường và phát triển du lịch bền vững. Với lợi thế này, trong thời gian tới, Thành phố sẽ chủ động phối hợp chặt chẽ với các địa phương thông qua quy hoạch tích hợp và đầu tư hạ tầng đồng bộ để xây dựng hệ sinh thái kinh tế biển, cảng biển xanh và hiện đại.

Tại Khánh Hòa, cấu trúc phát triển sau sáp nhập cũng được định hình theo hướng đa cực: Vân Phong - Ninh Hòa gắn với cảng biển, logistics, công nghiệp, năng lượng và du lịch biển cao cấp; Nha Trang là trung tâm đô thị, dịch vụ, du lịch, khoa học - công nghệ; Cam Ranh - Cam Lâm phát triển đô thị, dịch vụ, du lịch, logistics; Phan Rang - Ninh Chử - Vĩnh Hy phát huy du lịch biển, văn hóa, sinh thái; Thuận Nam - Cà Ná phát triển công nghiệp năng lượng, cảng biển, logistics và đô thị hỗ trợ.

Đằng sau sự phân vai đó là định hướng không phát triển từng khu vực riêng lẻ mà hình thành chuỗi, bao gồm: Cảng biển - Logistics - Công nghiệp - Năng lượng - Đô thị - Du lịch - Thủy sản - Khoa học công nghệ - Bảo tồn biển.

Nhìn rộng ra cả nước, Cục trưởng Cục Thủy sản và Kiểm ngư Trần Đình Luân cũng khẳng định việc sắp xếp, sáp nhập đơn vị hành chính cấp tỉnh là cơ hội lớn để xây dựng quy hoạch phát triển theo quy mô vùng. Trong đó, các khu vực nuôi biển, khai thác thủy sản, cảng cá, khu neo đậu tránh trú bão, trung tâm chế biến và logistics có thể được bố trí đồng bộ, tạo kết nối trong toàn chuỗi giá trị; đồng thời thu hút doanh nghiệp đầu tư vào công nghệ cao, AIoT và tự động hóa.

“Nếu tận dụng tốt cơ hội trên, các địa phương ven biển sẽ trở thành những trung tâm phát triển kinh tế biển hiện đại, góp phần thực hiện mục tiêu phát triển ngành thủy sản theo hướng bền vững và nâng cao giá trị gia tăng,” ông Luân nhấn mạnh.

“

Nếu các địa phương tổ chức được không gian phát triển theo chuỗi, một lợi thế có thể kích hoạt nhiều lợi thế khác.”

Phó Giáo sư-Tiến sỹ Nguyễn Chu Hồi
Phó Chủ tịch thường trực Hội Thuỷ sản Việt Nam

Khi không gian phát triển đã được mở rộng, bài toán tiếp theo là biến không gian ấy thành động lực tăng trưởng thực sự. Đây cũng là tinh thần của Nghị quyết số 20-NQ/TW ngày 28/7/2026 của Hội nghị lần thứ ba, Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV về xây dựng và phát triển Việt Nam trở thành quốc gia biển mạnh.

Theo giới chuyên gia, một quốc gia biển mạnh không thể chỉ được đo bằng chiều dài đường bờ biển, số lượng cảng biển hay sản lượng khai thác thủy sản. “Sức mạnh biển” phải được chuyển hóa thành năng lực kinh tế, khoa học - công nghệ, logistics, năng lượng, công nghiệp, du lịch, bảo tồn và quản trị biển; đồng thời gắn chặt phát triển kinh tế với bảo vệ môi trường, chủ quyền và quốc phòng - an ninh.

Phó Giáo sư-Tiến sỹ Nguyễn Chu Hồi cho rằng việc sáp nhập các địa ph­ương tạo ra nhiều cơ hội chiến lược: Mở rộng dư địa phát triển; hình thành hệ sinh thái đa dụng cho nhiều ngành kinh tế; khắc phục tình trạng chia cắt trong quản lý môi trường lưu vực sông và biển theo cách tiếp cận “từ nguồn ra biển”; tăng cường liên kết miền núi, trung du, cao nguyên với đồng bằng, ven biển, biển và đảo; đồng thời tạo điều kiện phân cấp, phân quyền mạnh hơn cho địa phương.

Tuy vậy, ông Hồi cũng lưu ý không gian mới chỉ có giá trị khi tư duy quản trị được mở rộng tương ứng. Một tỉnh mới có thể sở hữu vùng biển rộng hơn, nhưng nếu các sở, ngành vẫn quản lý theo những “ô” riêng biệt; quy hoạch cảng không gắn với logistics; năng lượng không gắn với công nghiệp; thủy sản không gắn với chế biến và thị trường,… thì lợi thế cộng lại vẫn chỉ là “phép cộng cơ học.”

“Ngược lại, nếu các địa phương tổ chức được không gian phát triển theo chuỗi, một lợi thế có thể kích hoạt nhiều lợi thế khác,” ông Hồi nêu quan điểm.

Điện gió ngoài khơi là một ví dụ điển hình.

Theo Tiến sỹ Dư Văn Toán (Viện Khoa học Khí tượng Thủy văn, Môi trường và Biển), điện gió ngoài khơi là một ngành công nghiệp biển mới, có tính liên ngành cao, đòi hỏi kết nối giữa vùng biển có tiềm năng gió với cảng nước sâu, công nghiệp cơ khí chế tạo, dịch vụ kỹ thuật, logistics, tài chính, khoa học công nghệ và hệ thống truyền tải điện. Nếu Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị này, lợi ích không chỉ nằm ở nguồn điện sạch mà còn mở ra cơ hội phát triển cảng biển, logistics biển, dịch vụ kỹ thuật ngoài khơi, công nghiệp hỗ trợ, đào tạo nhân lực chất lượng cao và những ngành công nghiệp mới như hydrogen xanh, amoniac xanh…

Tuy nhiên, không gian biển càng lớn thì yêu cầu quản trị càng cao. Điện gió ngoài khơi phải được phát triển trên cơ sở đánh giá đầy đủ các yếu tố khí tượng, hải văn, địa chất, môi trường, quốc phòng - an ninh, giao thông hàng hải và các hoạt động kinh tế khác trên biển. Phát triển kinh tế biển vì thế không thể tách khỏi bảo tồn.

Trước yêu cầu đổi mới, tỉnh Quảng Ninh đang cho thấy một cách tiếp cận đáng chú ý. Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy Quản Minh Cường cho biết tỉnh đang triển khai đồng bộ các giải pháp liên kết vùng, hoàn thiện hạ tầng kết nối đa phương thức và hậu cần biển; số hóa quản trị biển và hợp tác quốc tế để hình thành chuỗi logistics, dịch vụ hàng hải và thương mại biển có sức cạnh tranh cao, kết nối quốc tế.

Cùng với đó, Quảng Ninh cũng chủ động xây dựng cơ chế, chính sách đặc thù, đẩy mạnh đào tạo và phát triển nguồn nhân lực cho kinh tế biển. Cùng lúc, ứng dụng, chuyển giao khoa học công nghệ phát triển thủy sản bền vững, đa giá trị gắn với du lịch; tập trung phát triển nuôi biển xa bờ; thu hút đầu tư phát triển điện gió ngoài khơi; kết nối hành trình di sản liên vùng vịnh. Đó là hình ảnh của một nền quản trị biển đang chuyển từ “quản lý từng khu vực” sang “quản trị một không gian.”

Tại Lâm Đồng, địa phương này cũng định hướng phát triển kinh tế biển cũng đặt trọng tâm vào tính hiện đại, xanh và bền vững; khai thác hiệu quả tài nguyên gắn với quản lý tổng hợp, bảo tồn hệ sinh thái, phát triển ngành có giá trị gia tăng cao, tăng cường liên kết vùng và bảo đảm quốc phòng - an ninh, chủ quyền biển đảo.

Một lĩnh vực khác cho thấy rõ khả năng cộng hưởng sau hợp nhất là sản xuất tôm giống. Tỉnh Bình Thuận trước đây (nay thuộc Lâm Đồng) là trung tâm sản xuất tôm giống lớn nhất cả nước, cung cấp khoảng 20% sản lượng tôm giống quốc gia. Lâm Đồng mới đặt mục tiêu không chỉ giữ vững vị thế “thủ phủ tôm giống” mà từng bước trở thành trung tâm sản xuất tôm giống chất lượng cao của khu vực.

Để hiện thực hóa mục tiêu trên, Phó Chủ tịch Thường trực Ủy ban Nhân dân tỉnh Lâm Đồng Lê Trọng Yên cho biết tỉnh định hướng sẽ phát triển vùng sản xuất tập trung, ứng dụng công nghệ cao, chuyển đổi số, tự động hóa, kiểm soát chất lượng, an toàn sinh học, truy xuất nguồn gốc và liên kết giữa doanh nghiệp sản xuất giống, cơ sở nuôi thương phẩm, viện nghiên cứu và thị trường. Đây là một chuỗi giá trị có thể được tổ chức hiệu quả hơn trong không gian phát triển mới.

Trên phạm vi cả nước, nhiều lĩnh vực mới cũng được đặt ra như điện gió biển, năng lượng mặt trời trên biển, nhiên liệu sinh học biển, kinh tế bảo tồn, nghề cá giải trí, du lịch sinh thái biển, dược liệu biển, đô thị biển, công nghiệp văn hóa đặc trưng biển Việt Nam và carbon xanh. Điểm chung là hướng tới giảm phát thải, tiết kiệm tài nguyên và gia tăng giá trị từ hệ sinh thái biển, ven biển và đảo.

Tuy nhiên, tổ chức lại địa giới chỉ là điểm khởi đầu. Thước đo thành công phải là khả năng biến những địa giới mới thành những không gian kinh tế mới, biến lợi thế phân tán thành sức mạnh cộng hưởng, biến cảng biển thành cửa ngõ của chuỗi cung ứng, biến cao nguyên thành hậu phương nguyên liệu, biến biển thành không gian năng lượng, công nghiệp và dịch vụ mới, biến những giá trị văn hóa biển thành sản phẩm kinh tế, đồng thời bảo vệ được hệ sinh thái và chủ quyền quốc gia.

Vì thế, Nghị quyết số 20-NQ/TW đã đặt các địa phương trước một yêu cầu lớn hơn cả câu chuyện tăng trưởng đơn thuần. Đó là phải biết tổ chức lại không gian biển để tạo ra thế và lực mới cho đất nước. Sau những đường ranh giới hành chính mới, một “bản đồ phát triển mới” đang dần rõ nét hơn. Trên bản đồ ấy, rừng không còn quay lưng với biển; cao nguyên không còn đứng riêng bên kia dãy núi; cảng biển không chỉ là nơi hàng hóa đi qua. Thêm vào đó, biển có thể trở thành điểm hội tụ của năng lượng, logistics, công nghiệp, công nghệ, du lịch, thủy sản, đô thị và bảo tồn.

Khi những “mảnh ghép” ấy được kết nối bằng một tư duy thống nhất, hệ thống hạ tầng đồng bộ, cơ chế liên kết vùng thực chất và nền quản trị biển hiện đại, cuộc sắp xếp các tỉnh, thành phố sẽ không chỉ tạo ra những đơn vị hành chính mới, mà còn có thể tạo ra những cực tăng trưởng mới và thế phát triển mới. Đây cũng là cơ hội để Việt Nam tiến gần hơn tới mục tiêu trở thành quốc gia mạnh về biển./.

Mời độc giả đón đọc Bài 5: “Con đường ra biển lớn đã rộng mở: Vững tin vươn khơi, khẳng định vị thế quốc gia biển mạnh”